Co to jest Integracja Sensoryczna?
Integracja sensoryczna stanowi podstawę prawidłowego funkcjonowania w zakresie ruchu, postawy, koordynacji, emocji, percepcji, uwagi czy też mechanizmów uczenia się. To proces neurologiczny który obejmuje rejestrację, przewodzenie i opracowanie informacji z otoczenia (dotyk, wzrok, słuch, smak, zapach) i głębi naszego ciała (równowaga, czucia ułożenia i ruchów ciała), tak aby mogły być użyte w celowym działaniu.
Jednym zdaniem, integracja sensoryczna to sposób, w jaki mózg odbiera, porządkuje i łączy informacje zmysłowe z ciała i otoczenia, żebyśmy mogli sprawnie się poruszać, uczyć, skupiać i reagować adekwatnie.
Zaburzenia integracji sensorycznej
Zaburzenia integracji sensorycznej to sytuacja, gdy mózg ma trudność z prawidłowym odbieraniem i porządkowaniem bodźców zmysłowych. Przez to dziecko może reagować za mocno, za słabo albo nieadekwatnie do sytuacji.
Okres niemowlęcy
- dziecko "boi się ruchu" np. dziecko zwykle jest przerażone i reaguje płaczem podczas huśtania, unoszenia do góry, obracania, położenia na plecy
- zachowanie niemowlaka cechuje się częstym płaczem, rozdrażnieniem, problemami ze snem
- mało śpią, często zasypiają i budzą się z płaczem a usypianie trwa dłużej niż 30 minut
- nieco później zaczyna chodzić, chód jest niestabilny, często przewraca się, nie raczkuje lub bardzo krótko raczkuje
- stuka, uderze głową o łużeczko,
- może wyraźnie później zacząć mówić
Okres poniemowlęcy
- dziecko częściej wpada w złość, szczególnie przy zmianach aktywności np. wychodzenie z kąpieli, przerwa w zabawie, lub oczekiwanie na posiłek
- przejawia szczególną drażliwość, niepokój w miejscach publicznych, głośnych, ruchliwych co skutkuje niewłaściwym zachowaniem np. place zabaw
- dziecko często wpada na coś, przewraca się
- często psuje zabawki przez użycie zbyt dużej siły
Wiek przedszkolny
- dziecko ma problem z opanowaniem umiejętności samodzielnego huśtania się, jazdą na trzykołowym rowerku, samodzielnym ubieraniem się i jedzeniem
- często reaguje nieadekwatnie do sytuacji
- zwykle dłużej niż rówieśnicy huśta się, kręci na karuzeli, wchodzi na drabinki, zjeżdza na zjeżdżalni – trudno przerwać mu takie zabawy
- ma kłopot z nauczeniem się pedałowania lub utrzymania równowagi na rowerku
- czasem jest nadruchliwe i trudno mu skupić się na jednej zabawie
Wiek szkolny
- dziecko wciąż mniej zgrabne ruchowo
- może mieć trudności z ubieraniem się
- źle trzyma ołówek
- nieprawidłowo siedzi przy stole
- szybciej się męczy podczas wykonywania zadań precyzyjnych
- ma problemy w nauce czytania (czyta wolniej, gubi linię, w której czytało)
- wykazuje trudności z przepisywaniem z tablicy (wolno, gubi litery, opuszcza wyrazy)
- nie lubi w-f (problem z wykonywaniem nowych zabaw ruchowych, słaba koordynacja, nie rozumienie reguł)
- wzmożona wrażliwość na różne bodźce (świetlówki, dzwonek, hałas na przerwie, zapachy, niespodziewany dotyk)
- nie można poprawić zachowania dziecka słowami, uspokoić zakazami ani wyciszyć prosząc by się nie kręciło
Jeżeli u dziecka obserwowane są opisane wyżej objawy zaburzeń integracji sensorycznej, warto potraktować je jako sygnał do konsultacji ze specjalistą. Utrzymujące się trudności w reagowaniu na bodźce, regulowaniu emocji, koncentracji czy koordynacji ruchowej nie są kwestią wychowania, lecz mogą wynikać ze sposobu, w jaki układ nerwowy przetwarza informacje zmysłowe.
Ważnym źródłem informacji o funkcjonowaniu dziecka są opiekunowie w żłobku, przedszkolu i nauczyciele w szkole. Dziecko w środowisku grupowym mierzy się z innymi wyzwaniami niż w domu - hałasem, koniecznością podporządkowania się zasadom, pracą w grupie, czekaniem na swoją kolej czy zmianami aktywności. W takich warunkach trudności związane z integracją sensoryczną często stają się bardziej widoczne.
Rodzic nie zawsze ma możliwość zaobserwowania tych zachowań, ponieważ w domu dziecko funkcjonuje w bezpiecznym, znanym otoczeniu, często z mniejszą liczbą bodźców. Tymczasem nauczyciele mogą zauważyć problemy z koncentracją podczas zajęć, trudność we współpracy z innymi dziećmi, nadmierne pobudzenie lub wycofanie, a także silne reakcje emocjonalne na hałas, dotyk czy tempo pracy grupy.
Zgłoszenie się do specjalisty pozwala dokładnie ocenić funkcjonowanie dziecka, zrozumieć przyczyny obserwowanych zachowań i sprawdzić, czy rzeczywiście są one związane z zaburzeniami integracji sensorycznej. Konsultacja daje możliwość dobrania odpowiedniego wsparcia i działań terapeutycznych, które ułatwiają dziecku codzienne funkcjonowanie w domu, przedszkolu lub szkole oraz zapobiegają narastaniu trudności emocjonalnych i społecznych.
Specialiści w Centrum
Temat: Integracja sensoryczna
Aleksandra Kawa
psycholog, terapeuta integracji sensorycznej